Corchete

A Enfermidade Celiaca ( EC) é unha enfermidade multisistémica con base autoinmune provocada polo glute e prolaminas relacionadas, en individuos xeneticamente susceptibles, e caracterízase pola presenza dunha combinación variable de: manifestacións clínicas dependentes do glute, anticorpos específicos de EC, haplotipos HLA DQ2 ou DQ8 e enteropatía. Esta definición foi actualizada pola ESPGHAN, Sociedade Europea de Gastroenterología Pediátrica, Hepatología e Nutrición en 2012. A prevalencia estimada nos europeos e os seus descendentes é do 1%, sendo máis frecuente nas mulleres cunha proporción 2:1.

O glute é unha proteína que se atopa na semente de moitos cereais como son o trigo, cebada, centeo, triticale, espelta, algunhas variedades de avea, así como os seus híbridos e derivados.
O gran destes cereais non está composto unicamente por glute, senón que existen outras partes como son o amidón, o xerme ou o salvado, que se se extraen mediante un proceso tecnolóxico e cun control exhaustivo poderíanse empregar como ingredientes en alimentos sen glute.
O glute é o responsable da elasticidade da masa de fariña e confire a consistencia e esponjosidad dos pans e masas enfornadas. Por este motivo é apreciado en alimentación, pola súa poder espesante.

Os síntomas máis comúns son: perda de apetito, diarrea crónica, perda de peso, atraso no crecemento, distensión abdominal, vómitos, anemia ferropénica, alteracións do carácter, pobreza na masa muscular etc. Non obstante, tanto no neno coma no adulto, os síntomas poden ser atípicos ou estar ausentes, o que dificulta o seu diagnóstico.
Tabla de síntomas sobre la enfermedad celíaca. Tabla realizada por FACE (Federación de Asociaciones de Celíacos de España).

Mediante un exame clínico coidadoso e unha analítica de sangue, que inclúa os marcadores serológicos de enfermidade celíaca (anticorpos antigliadina, antiendomisio e antitransglutaminasa tisular) establécese o diagnóstico de sospeita da enfermidade.
O coñecemento recente de diferentes formas clínicas de enfermidade celiaca (clásica, atípica, silente, latente, potencial, etc.), veu a demostrar que non sempre se pode establecer un diagnóstico clínico ou funcional da enfermidade celíaca. Por iso, para o diagnóstico de certeza da enfermidade celíaca é imprescindible realizar unha biopsia intestinal. Dicha biopsia consiste na extracción dunha mostra de tecido do intestino delgado superior para ver se está ou non danado. Para realizar esta proba é necesario que non se retirou o glute da dieta.

O único tratamento consiste en seguir unha dieta estrita sen glute durante toda a vida. Coa dieta sen glute conseguirase unha normalización clínica e funcional, así como a reparación das vilosidades. Esta reparación será permanente sempre e cando non se volva tomar glute. A inxestión de pequenas cantidades de glute de xeito continuado pode causar trastornos importantes e nada desexables. Cunha dieta sen glute, o celíaco manterá un estado saudable e desenvolverase con total normalidade.

O atraso no diagnóstico e/ou a ausencia de tratamento axeitado pode levar consigo complicacións tales como: malnutrición, depresións, infertilidade masculina e feminina, abortos de repetición e maior risco de padecer determinados tipos de cancro.

A EC pode asociarse a outras enfermidades crónicas, como poden ser a diabetes, a artrite reumatoide, a anemia perniciosa, a dermatite herpetiforme e enfermidades da tiroide.

A dermatite herpetiforme (DH), tamén chamada enfermidade celíaca da pel, é unha afección cutánea na que se produce unha erupción crónica, caracterizada por grupos de vesículas, pápulas e lesións semellantes ás urticarias, intensamente prurixinosas. As persoas con DH presentan, na maioría dos casos, unha lesión severa da mucosa intestinal semellante ás persoas con EC. E tamén responde positivamente á supresión do glute da dieta, polo que tratamento debe ser igual ca o da enfermidade celíaca.

O celíaco pode e debe facer unha vida normal, non se lle considerará diferente ao resto da familia e faráselle comprender que a súa enfermidade deixa de ser un problema unha vez que se diagnostica e trata axeitadamente, o que evitará que se autocompadeza.
Os pais deben animar os seus fillos con EC a que participen en excursións, campamentos, aniversarios e festas cos seus amigos. Deberán falar cos responsables destas actividades e informalos sobre a dieta que deben seguir e sobre a importancia de non transgredila.
Do mesmo xeito, para o celíaco adulto non debe existir ningún tipo de obstáculo á hora de realizar calquera actividade fóra da casa. Non hai por que ter o menor reparo en consultar os ingredientes dun prato ou en expoñer os requirimentos da dieta sen glute cando se come en hoteis e en restaurantes ou cando se viaxa en barco ou en avión. Na maioría dos casos, as relacións con outras persoas que padecen a EC constitúen unha fonte de axuda mutua para comprender a enfermidade, para realizar axeitadamente a dieta e para superar as dificultades técnicas e prácticas que xurdan, e é por isto polo que as asociacións de celíacos brindan toda a súa axuda e todo o seu apoio neste sentido.

As persoas celíacas que son católicas, á hora de participaren no sacramento da comuñón, deben ter en conta que as formas que se adoitan utilizar na misa están elaboradas con fariña de trigo.

Como hai que actuar?
1. Poñerse en contacto coa parroquia que lle corresponda e explicar a situación.
2. A Asociación de Celíacos de Galicia dispón de obleas sen glute.

Cal é a posición da igrexa?
A continuación, reproducimos a normativa establecida pola Congregatto Pro Doctrina Fidei encargada dentro da Igrexa de establecer as pautas para a comuñón e a carta divulgada pola Conferencia Episcopal Española no ano 2003 sobre o tema. E, para maior información, pódese ler a nota da Comisión Episcopal de Liturxia sobre a comuñón dos celíacos.

Separador